İçeriğe geç

Erkan Erol · Toplumsal deneme · 2026

DİJİTALPROFİL

Ekrandaki Ben, Gerçekte Kim?

Artık tek bir hayatımız yok. Bir yaşadığımız hayat var, bir de gösterdiğimiz.

Bir insanın değerini kaç kişinin onu takip ettiği, paylaşımlarının kaç beğeni aldığı belirlemez.

İnsan, gösterdiği yüzlerden ibaret değil.— Önsöz

Bir gün bütün dijital profillerimiz silinse, geriye bizi gerçekten anlatan ne kalır?

DijitalProfil kitabının ön kapağı: koyu lacivert zemin üzerinde, yarısı camgöbeği piksellere ve bildirim simgelerine dönüşen bir parmak izi; üstte DİJİTALPROFİL yazısı, altta Erkan Erol.
Ön kapak

Arka kapak

Binlerce takipçisi olup yalnız hisseden insanlar tanıyoruz. Kilometrelerce uzaktakiyle saniyesinde konuşuyor, aynı sofradakiyle konuşamıyoruz. Yüz yüze söyleyemeyeceğimiz sözleri ekranda rahatça yazıyoruz.

DijitalProfil, sosyal medyayı kötülemeden ve teknolojiyi reddetmeden tek bir sorunun peşine düşüyor: Görünmediğimizi sandığımızda da aynı insan olabiliyor muyuz? Beğenilme isteğinden aile sofrasına, dostluktan mahremiyete, algoritmalardan yapay zekâya kadar dijital hayatın her köşesine vicdan, emanet ve sorumluluk penceresinden bakıyor.

Her bölümün sonunda kendinize soracağınız bir soru, kitabın sonunda da otuz günlük bir dijital muhasebe defteri sizi bekliyor.

Yazar
Erkan Erol
Tür
Toplumsal deneme · Dijital sosyoloji · Manevi muhasebe
Basım
Birinci basım, 2026
Yapı
5 kısım · 20 bölüm · Son Söz · Ek

İçindekiler, bir yolculuk olarak

Beş kısım, yirmi durak.

Profilden insana uzanan yol: kimlikten görünürlüğe, toplumdan algoritmaya, oradan yeniden insan olmaya. Her bölümün sonunda okura bırakılan bir Kendime Soru var; bir bölüme dokunun, soruyu açın.

  1. Önsözİnsan Değişirken Dünya Nereye Gidiyor?9
  2. GirişProfilin Ardındaki İnsan13

Birinci Kısım · s. 21

Dijital Dünyada Ben Kimim?

Kimlik, benlik ve görünür olma arzusu

  1. 01İnsanın İki YüzüHerkesin gördüğü, kimsenin bilmediği23

    Kendime soru

    Herkesin beni tanıdığı hâlimle kimsenin görmediği hâlim arasında hangi farklar var? Bu farklardan hangisi mahremiyet, hangisi üzerinde çalışmam gereken bir tutarsızlık?

  2. 02Bir Profilin DoğuşuBirkaç kutuya sığdırılan hayat29

    Kendime soru

    Profilime koyduğum hangi bilgi, beni tanımayan birine yanlış bir fikir verebilir? Profilimde görünmeyen hangi değerimi gerçek hayatımda daha çok yaşatabilirim?

  3. 03Görünmek mi, Var Olmak mı?Paylaşılmayan anın değeri33

    Kendime soru

    Son zamanlarda yalnızca görüleceği için yaptığım bir şey oldu mu? Kimse bilmeyecek olsa da yapmaya devam edeceğim iyilikler hangileri?

  4. 04Ben Kimim, Beni Kim Tanıyor?Tanınmak ve anlaşılmak aynı şey değil37

    Kendime soru

    Birini yalnızca profiline bakarak yanlış değerlendirdiğim oldu mu? Beni yakından tanıyanlar, profilimde görünmeyen hangi özelliğimi söylerdi?

İkinci Kısım · s. 41

Görünürlüğün Bedeli

İnsan psikolojisi ve dijital yaşamın görünmeyen etkileri

  1. 05Beğenilmenin Sessiz BaskısıBir bildirimin beklenişi43

    Kendime soru

    Son paylaştığım şeyin ardından en çok neyi merak ettim: İnsanlara faydasını mı, aldığı beğeniyi mi?

  2. 06Mutluluk VitriniFotoğrafın dışında kalanlar47

    Kendime soru

    Başkasının hayatını gördükten sonra kendi hayatımı daha az değerli hissettiğim oluyor mu? O an unuttuğum nimetler neler?

  3. 07Kalabalıklar İçindeki YalnızlıkHerkes çevrimiçi, kimse yanımda mı?51

    Kendime soru

    Zorlandığımda gerçekten arayabileceğim insanlar kimler? Ben, başka birinin güvenle arayabileceği biri olabiliyor muyum?

  4. 08Ekrana Sığmayan DuygularDuyguların kısa mesajlara sığmadığı an57

    Kendime soru

    Son zamanlarda hangi dijital olay duygularımı gereğinden fazla yönetti? Bir dahaki sefere aynı durumda nasıl daha sakin kalabilirim?

Üçüncü Kısım · s. 63

Dijitalleşen Toplum

Aile, arkadaşlık, değerler ve toplumsal sorumluluk

  1. 09Aynı Evde, Farklı DünyalardaBir sofranın sessizliği65

    Kendime soru

    Evde biri konuşurken telefonuma baktığım son an ne zamandı? Bu hafta ailem için hangi saati bilinçli olarak ayırabilirim?

  2. 10Arkadaşlık mı, Takipçilik mi?Bağlantının kolaylığı, güvenin zorluğu71

    Kendime soru

    Çok sayıda insanın beni takip etmesini mi, az sayıda insanın bana gerçekten güvenmesini mi daha çok önemsiyorum? İkisi arasında nasıl bir denge kurabilirim?

  3. 11Dijital VicdanTek bir cümlenin ağırlığı75

    Kendime soru

    Son bir ayda doğruluğundan tam emin olmadan paylaştığım bir bilgi ya da gereğinden sert yazdığım bir yorum oldu mu? Onu nasıl düzeltebilirim?

  4. 12Paylaşılan Hayatlar, Kaybolan SınırlarHer an paylaşılmak zorunda mı?81

    Kendime soru

    Paylaştığım bir fotoğraf, isim ya da mesaj için ilgili kişiden gerçekten izin aldım mı? Bana emanet edilen hangi bilgileri korumam gerekiyor?

Dördüncü Kısım · s. 87

Algoritmaların Gölgesinde

Teknoloji, yapay zekâ ve dijital gerçeklik

  1. 13Bizi Bizden İyi Tanıyan SistemlerTercihlerimizin izleri89

    Kendime soru

    Son zamanlarda bir içeriği gerçekten seçtiğim için mi izledim, yoksa sıradaki öneri önüme geldiği için mi devam ettim?

  2. 14Gerçek mi, Gösterilen mi?Bir görüntünün ikna gücü95

    Kendime soru

    Bugün karşıma çıkan hangi iddiayı doğrulamadan doğru kabul ettim? Düzeltmem gereken bir paylaşım var mı?

  3. 15Yapay Zekâ Çağında İnsanCevap veren makine, sorumluluk taşıyan insan101

    Kendime soru

    Yapay zekâdan yardım aldığım işlerin hangisinde son doğruluk ve etik kontrolünü gerçekten ben yaptım?

  4. 16Unutmayan DünyaBir gün söylenen söz, yıllar sonra107

    Kendime soru

    Bugün herkesin gördüğü bir paylaşımım yıllar sonra önüme gelse, onu hangi açıdan savunmak ya da düzeltmek isterdim?

Beşinci Kısım · s. 113

Yeniden İnsan Olmak

Bilinç, sorumluluk ve insan merkezli bir dijital gelecek

  1. 17Dijital Dünyada AhlakGörünmeyen davranışın ölçüsü115

    Kendime soru

    Kimsenin gerçek adımı bilmediği bir ortamda da aynı ahlaki ölçülere bağlı kalır mıyım? Başkasının hakkını korumak için bugün ne yapabilirim?

  2. 18Ekranın Ötesindeki HayatÜç günlük dünya için beş günlük telaş121

    Kendime soru

    Daha çok kazanmak uğruna sürekli ertelediğim bir değer var mı? Onu korumak için hangi somut değişikliği yapabilirim?

  3. 19Teknolojiye İnsan Kalbi KazandırmakBir ürünün görünmeyen kararı127

    Kendime soru

    Geliştirdiğim ya da kullandığım bir sistemin insanlara sağladığı faydayı, getirdiği riskleri ve görünmeyen maliyetlerini ne kadar düşünüyorum?

  4. 20Profilin Ötesindeki İnsanSon sayfaya yaklaşırken133

    Kendime soru

    Bugün tek bir şeyi değiştirecek olsam, dijital profilimi mi daha güzel gösterirdim, yoksa gerçek hayatımdaki hangi davranışımı düzeltirdim?

  1. Son SözProfiller Silindiğinde Geriye Ne Kalır?139
  2. EkDijital Muhasebe Defteri141
  3. KaynakçaAçıklamalı Kaynak Notları145
  4. YazarYazar Hakkında149

Son Söz’den

Hayattaki en önemli değişim çoğu zaman büyük bir kararla değil, küçük bir davranışın düzeltilmesiyle başlıyor.

  • Telefona bakmadan birini dinlemek.
  • Doğrulamadan paylaşmamak.
  • Öfkeyle yazılan cümleyi göndermeden önce bir daha okumak.
  • Emeğin hakkını vermek.
  • Birinden özür dilemek.
  • Bir iyiliği gösterişe çevirmeden yapmak.

Dijital Muhasebe Defteri

Kitabın sonundaki otuz günlük kişisel tefekkür programının küçük bir eşlikçisi. Her gün için beş soru; hepsi kitaptan.

1. gün

    Yazdıkça bu cihaza kaydedilir.

    Defter, tarayıcınızda JavaScript açıkken çalışır.

    Erkan Erol

    Erkan Erol, İstanbul Topkapı Üniversitesi Lisansüstü Eğitim Enstitüsü'nde yazılım mühendisliği ve yapay zekâ alanında lisansüstü çalışmalarını sürdürüyor. Teknolojiyi hem içeriden, onu geliştirenlerin gözüyle, hem de dışarıdan, onunla yaşayan insanların gözüyle görmeye çalışıyor.

    DijitalProfil'de teknolojinin hayatımızdaki yerine yalnızca teknik imkânlar açısından değil; ahlak, toplumsal sorumluluk, mahremiyet ve manevi muhasebe açısından da bakıyor. Bu kitap, dijital dünyada kimliğin, ilişkilerin ve vicdanın nasıl korunabileceğini okurla birlikte düşünme isteğinin ürünü.

    “Dijital dünyada nasıl göründüğümüzü önemsediğimiz kadar, gerçekte nasıl bir insan olduğumuzu da önemsiyor muyuz?”

    Açıklamalı Kaynak Notları

    Dinî Metinler ve Temel Atıflar

    Dijital Toplum, Medya Okuryazarlığı ve Teknoloji Etiği

    Kaynak Kullanımına Dair

    Bu kaynaklar metindeki temel kavramların ve seçilmiş bilimsel değerlendirmelerin dayanağıdır. Sosyal medya ile psikolojik iyi oluş arasındaki ilişkide araştırmaların farklı sonuçlar verebildiği gözetilmiş, tek nedenli iddialardan kaçınılmıştır. Kitaptaki kısa temsili sahneler bir saha araştırmasının bulgusu olarak sunulmamıştır. Ayetlerin anlamı uzun meal alıntıları yerine yazarın kendi cümleleriyle aktarılmıştır.

    Kitap okurla buluşmaya hazırlanıyor.

    Satış ve ön sipariş bağlantıları belli olduğunda bu sayfada paylaşılacak. Haberdar olmak için sayfayı yer imlerinize ekleyebilir, ara ara uğrayabilirsiniz; burada ne bir kayıt formu ne de bir takip kodu var.

    Satın alma bağlantısı · yakında İletişim · yakında

    Profiller silindiğinde geriye ne kalır?

    Cevabı bu sayfalar değil, yarından itibaren yaşayacağımız hayat verecek.— Son Söz